EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), özellikle travma sonrası stres bozukluğunda (TSSB) kullanılan, geçmiş bir yaşantının bugün süren sıkıntısını yapılandırılmış bir psikoterapi protokolü içinde ele alan bir yaklaşımdır. Göz hareketleri tek başına tedavi değildir; öykü, hazırlık, hedef belirleme, anı çalışması, kapanış ve yeniden değerlendirme sürecin birlikte parçalarıdır.

Kısa yanıt: EMDR yalnızca gözleri sağa sola hareket ettirmek değildir

EMDR adı, terapistin parmağını ya da başka bir görsel uyarıcıyı takip etmeyi çağrıştırabilir. Oysa klinik uygulamada kişi, bir travma anısını veya o anıyla bağlantılı düşünce, duygu ve bedensel duyumu kısa aralıklarla aklında tutarken terapistin yönlendirdiği çift yönlü bir uyarana dikkat eder. Bu uyarana göz hareketlerinin yanı sıra ritmik dokunuşlar veya sesler de dahil olabilir. Hangi uyarıcının kullanılacağı kişinin ihtiyaçları, duyusal özellikleri, tercihi ve terapistin klinik değerlendirmesiyle belirlenir.

EMDR’nin amacı bir olayı unutturmak ya da yaşanmamış hâle getirmek değildir. Daha çok, olayın anı olarak kalabilmesi ve bugün hâlâ tehlike varmış gibi yoğun alarm yaratmaması hedeflenir. Bu hedef de her kişi için aynı hızda veya aynı ölçüde gerçekleşmeyebilir. “Tek seansta çözüm”, “travmayı tamamen silme” veya göz hareketlerinin beyni otomatik olarak onardığı iddiaları, yöntemin kanıtını olduğundan geniş gösterir.

EMDR hangi sorun için geliştirilmiş ve nasıl bir çerçeveye dayanır?

EMDR, 1980’lerin sonunda Francine Shapiro tarafından travma sonrası belirtilerle çalışan bir yaklaşım olarak geliştirildi. Günümüzde en güçlü kılavuz ve araştırma desteği, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) için bir psikoterapi seçeneği olduğuna ilişkindir. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2023 güncellemesi, NICE’ın TSSB kılavuzu ve VA/DoD’nin 2023 kılavuzu EMDR’yi, eğitimli uygulayıcılar tarafından sunulması koşuluyla travma odaklı psikolojik müdahaleler arasında ele alır (WHO, 2023; NICE NG116; VA/DoD, 2023).

EMDR’nin kuramsal arka planında Uyumsal Bilgi İşleme (Adaptive Information Processing, AIP) modeli bulunur. Bu model, bazı travmatik yaşantıların olayın anlamı, duygusu, bedensel duyumu ve görüntüsüyle birlikte yoğun ve bugüne taşınmış biçimde kalabileceğini; terapi sürecinin bu malzemenin daha uyumsal bir anlamla ilişkilendirilmesine yardımcı olabileceğini varsayar. AIP, yöntemin klinik olarak işe yarayıp yaramadığını tek başına kanıtlayan bir nörobiyolojik açıklama değildir. Modelin bazı varsayımları tartışmalıdır; bu nedenle kuramı “beynin kesin çalışma biçimi” gibi sunmak doğru olmaz.

Bu ayrım önemlidir: Bir yöntemin belirli bir sorun için ortalama olarak yarar göstermesi, o yöntemin nasıl çalıştığına dair her açıklamanın doğrulandığı anlamına gelmez. EMDR araştırmalarında sonuç (TSSB belirtilerindeki değişim) ile mekanizma (bu değişimin hangi süreçle ortaya çıktığı) ayrı sorular olarak incelenir.

EMDR’nin sekiz aşaması nasıl düşünülür?

EMDR, yaygın anlatımda sekiz aşamalı bir protokol olarak tanımlanır. Bu, sekiz aşamanın tek bir seansta tamamlanacağı veya her kişinin aynı sırayı ve süreyi izleyeceği anlamına gelmez. NICE, yetişkin TSSB’sinde tedavinin doğrulanmış bir kılavuza dayanmasını, eğitimli ve süpervizyon alan uygulayıcı tarafından aşamalı biçimde yürütülmesini; eğitim, baş etme ve hedef anı çalışmasının birlikte yer almasını önerir. Aşamalar pratikte şöyle özetlenebilir:

Aşama Temel amaç Seans içinde neye benzeyebilir?
1. Öykü ve tedavi planı Başvuru nedenini, travma öyküsünü, mevcut işlevselliği ve hedefleri anlamak Terapist, kişinin bugün neye ihtiyaç duyduğunu ve hangi yaşantının çalışılabileceğini birlikte değerlendirir.
2. Hazırlık Güven, iş birliği, duygu düzenleme ve durdurma becerileri için zemin oluşturmak Kişi sürecin nasıl ilerleyeceğini, istediğinde ara verebileceğini ve zorlanma artarsa ne yapılacağını öğrenir.
3. Değerlendirme Hedef anıyla ilişkili görüntü, olumsuz inanç, duygu, beden duyumu ve hedeflenen olumlu inancı belirlemek “Bu yaşantı bugün kendim hakkında ne söylüyor?” gibi sorularla hedefin bileşenleri netleştirilir.
4. Duyarsızlaştırma Hedef anıya eşlik eden sıkıntının ve bağlantıların çalışılması Kişi anıya kısa sürelerle odaklanırken terapistin yönlendirdiği çift yönlü uyarana dikkat eder; aralarda ne fark ettiği konuşulur.
5. Yerleştirme Kişinin seçtiği daha işlevsel/olumlu inancın hedef anıyla ilişkilendirilmesi Olumlu inancın kişide ne kadar inandırıcı ve anlamlı olduğu birlikte ele alınır.
6. Beden taraması Anıyla bağlantılı süren bedensel gerilimi fark etmek Kişi bedeninde kalan duyumları gözlemler; bu gözlem zorlayıcı bir sınava dönüştürülmez.
7. Kapanış Seansın güvenli ve tamamlanabilir bir noktada bitirilmesi Kişinin şimdiki zamana dönmesine, kalan yükü fark etmesine ve seanslar arasını güvenli geçirmesine yardımcı olunur.
8. Yeniden değerlendirme Bir sonraki görüşmede değişimi, yeni bağlantıları ve hedefin durumunu gözden geçirmek Önceki çalışmanın günlük yaşamda nasıl yankılandığı ve tedavi planının sürdürülüp sürdürülmeyeceği konuşulur.

Tablodaki “hedef anı”, her zaman olayın bütün ayrıntılarını uzun uzun anlatmak demek değildir. APA’nın hasta bilgilerinde de EMDR’nin, kişiyi rahatsız eden malzemeye kısa ardışık aralıklarla odaklanırken aynı anda dış bir uyarana dikkat etmeyi içeren sekiz aşamalı bir psikoterapi olarak açıklandığı görülür (APA, EMDR Therapy). Kişinin ne kadar ayrıntı paylaşacağı, hangi noktada duracağı ve hangi hedefin önce ele alınacağı terapötik iş birliği içinde belirlenir.

Hazırlık neden “asıl tedaviden önceki formalite” değildir?

EMDR hakkında internette çoğu zaman yalnızca dördüncü aşama, yani çift yönlü uyarım eşliğinde anı çalışması anlatılır. Oysa kişinin güvenli bir ilişki kurabilmesi, ne olduğunu anlayabilmesi, yükselen sıkıntıyı fark edebilmesi ve seansı durdurabileceğini bilmesi yöntemin etik ve klinik çerçevesinin parçasıdır. Hazırlık aşamasında terapist; travma tepkilerinin nasıl görünebileceğini, seans sırasında ne yapılacağını ve zorlanma artarsa hangi seçeneklerin bulunduğunu açıklar.

Bu, kişiye “önce tamamen sakinleş, sonra terapi başlayabilir” şartı koymak değildir. Bazı kişiler hazırlıkla birlikte hedef anıya kısa bir temas kurabilir; bazılarında güvenlik, uyku, dissosiyatif yaşantılar, güncel tehdit veya yoğun yaşam stresi nedeniyle tempo daha yavaş ilerleyebilir. Travma tetikleyicileri ve travma sonrası stres tepkileri yazısında anlatılan tetiklenme döngüsünde olduğu gibi, devam eden tehlikeden uzaklaşmak ile geçmişi güvenli bir ortamda çalışmak aynı şey değildir. Devam eden şiddet, taciz veya başka bir tehdit varsa önce somut güvenlik ve destek kaynakları ele alınmalıdır.

Göz hareketleri ve bilateral uyarım ne işe yarar?

“Bilateral uyarım”, iki taraflı veya ritmik bir uyaranı ifade eder. Göz hareketleri en bilinen biçimdir; terapistin eli, ışık çubuğu, ses tonları veya ritmik dokunuşlar da kullanılabilir. NICE, görme engeli gibi durumlarda göz hareketleri yerine dokunuş veya seslerden yararlanılabileceğini belirtir (NICE NG116). Bu nedenle EMDR’yi tek bir cihaz, tek bir el hareketi veya tek bir duyusal biçimle özdeşleştirmek yanıltıcıdır.

Laboratuvar çalışmalarında, rahatsız edici bir görüntüyü akılda tutarken aynı anda çalışma belleğini meşgul eden bir görevin görüntünün canlılığını ve duygusal yoğunluğunu geçici olarak azaltabildiği görülmüştür. Bu bulgu, klinik EMDR’nin bütün etkisini açıklayan kesin bir mekanizma değildir. Landin-Romero ve arkadaşlarının mekanizma derlemesi, çalışma belleği hipotezi için makul bir ampirik destek bulunduğunu, ancak EMDR’nin nasıl çalıştığına ilişkin araştırmaların hâlâ erken aşamada olduğunu bildirmiştir (Landin-Romero ve arkadaşları, 2018).

Dolayısıyla iki cümleyi birbirinden ayırmak gerekir: “Çift yönlü uyarımın bazı çalışmalarda anı canlılığı üzerinde etkisi incelenmiştir” demek, “göz hareketleri travmayı beyinde kesin olarak yeniden işler” demek değildir. Aynı şekilde, bazı çalışmalarda göz hareketinin ek katkısı tartışılmış olsa da bu tartışma EMDR’nin TSSB için araştırılmış bir psikoterapi olduğu gerçeğini ortadan kaldırmaz. Yöntemin etkililiği ile aktif bileşenin ne olduğu birbirine karıştırılmamalıdır.

EMDR bilimsel mi? Kılavuzlar ve derlemeler ne söylüyor?

“Bilimsel mi?” sorusu, tek bir evet-hayır yanıtından çok kanıtın hangi soruya ve hangi karşılaştırmaya dayandığını gerektirir. Güncel kaynaklar birlikte okunduğunda şu tablo ortaya çıkar:

  • Kılavuzlar EMDR’yi TSSB için seçenek olarak tanır. NICE, travma üzerinden üç aydan fazla zaman geçmiş yetişkinlerde EMDR’nin sunulmasını; bir ile üç ay arasındaki dönemde ise kişinin tercihi varsa düşünülmesini önerir. Aynı kılavuz, doğrulanmış bir el kitabı, eğitimli uygulayıcı, süpervizyon, aşamalı yapı ve baş etme becerilerinin önemini vurgular. Bu öneri Birleşik Krallık sağlık sistemi bağlamındadır; Türkiye’deki hizmet örgütlenmesini veya belirli bir kişinin uygunluğunu otomatik olarak belirlemez.
  • WHO’nun 2023 güncellemesi EMDR’yi yetişkin TSSB’sinde düşünülebilecek psikolojik müdahaleler arasında koşullu bir öneri olarak listeler. Koşullu öneri, yararın olası olduğu; ancak tercih, uygulanabilirlik, bağlam ve kanıt kesinliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği anlamına gelir (WHO, 2023).
  • VA/DoD’nin 2023 kılavuzu bireysel, manuelize travma odaklı psikoterapiler arasında bilişsel işleme terapisi, EMDR ve uzun süreli maruz bırakmayı güçlü biçimde önerir. Bu, EMDR’nin herkes için diğer seçeneklerden üstün olduğu anlamına gelmez; kılavuz, bu üç yaklaşımın TSSB için güçlü kanıt tabanına sahip olduğunu belirtir (VA/DoD CPG, 2023).
  • APA’nın güncel sayfaları EMDR’yi yetişkin TSSB’sinde koşullu/ikinci basamak bir öneri olarak sunar. APA, yararların olası olduğunu; fakat EMDR’yi başka etkin psikoterapilere üstün kılacak kalitede kanıt bulunmadığını açıkça belirtir (APA, 2025).

Kılavuzlar arasındaki öneri gücü farkı, “biri EMDR’nin çalıştığını, diğeri çalışmadığını söylüyor” biçiminde okunmamalıdır. Kılavuzların taradığı çalışmalar, karşılaştırma grupları, kanıtı derecelendirme yöntemleri ve güncellenme tarihleri farklıdır. Ortak nokta, EMDR’nin TSSB için eğitimli uygulayıcıyla sunulan travma odaklı seçeneklerden biri olduğudur; ortak olmayan nokta ise önerinin gücü ve diğer tedavilere göre konumudur.

Sistematik derlemeler nasıl yorumlanmalı?

2024’te yayımlanan bireysel katılımcı verisi meta-analizi, 15 uygun randomize çalışmanın 8’inde bulunan 346 kişinin ham verisini birleştirdi. EMDR ile diğer psikolojik tedaviler arasında TSSB belirti şiddeti, tedaviye yanıt, remisyon veya bırakma oranları bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (Wright ve arkadaşları, 2024). Bu sonuç, EMDR’nin etkisiz olduğunu değil, karşılaştırılan etkin psikoterapilerden açıkça üstün olduğunun gösterilemediğini düşündürür.

2025 tarihli daha yeni bir sistematik derleme ve meta-analiz, NICE kılavuzundan sonraki çalışmalarla önceki kanıtı birlikte değerlendirdi. EMDR, bekleme listesi veya olağan bakıma kıyasla TSSB belirtilerinde daha iyi sonuçlarla ilişkiliydi; travma odaklı BDT ile karşılaştırıldığında anlamlı bir fark görülmedi. Bununla birlikte çalışmaların çoğunda örneklemler küçüktü ve biri dışında tüm çalışmalar orta veya yüksek yanlılık riski taşıyordu. Derlemenin EMDR Association UK tarafından finanse edilmiş olması, bulguları geçersiz kılmaz; fakat çıkar çatışmasının açıkça not edilmesini gerektirir (Simpson ve arkadaşları, 2025).

2023’teki başka bir meta-analiz 18 makalede toplam 1.213 kişiyi inceledi; TSSB, kaygı ve depresyon belirtilerindeki etkilerin küçük olduğunu ve çalışmaların metodolojik kalitesinin klinik alana genelleme için sınırlı kaldığını bildirdi (Rasines-Laudes ve Serrano-Pintado, 2023). Farklı derlemelerin farklı sonuç büyüklükleri bildirmesi; örneklem, travma türü, karşılaştırma tedavisi, seans süresi, ölçüm aracı ve izlem zamanının değişmesiyle ilişkilidir. “Meta-analiz EMDR’yi kesin olarak kanıtladı” veya “bir çalışmada fark çıkmadı, o hâlde işe yaramıyor” gibi iki uç yorum da kanıtın yapısını basitleştirir.

EMDR TSSB dışındaki her soruna uygulanabilir mi?

EMDR’nin kaygı bozuklukları, depresyon, kronik ağrı, tıbbi işlemlerle ilişkili korku ve başka güçlüklerde de araştırıldığı görülür. Ancak bir yöntemin bir alandaki araştırma sayısının artması, o alan için TSSB’deki kadar güçlü ve tutarlı kanıt oluştuğu anlamına gelmez. Çalışmaların bir bölümü küçük örneklemler, farklı protokoller veya kontrol grupları içerir; bazıları doğrudan tanı alan kişileri değil, belirti düzeyi yüksek örneklemleri inceler.

Bu nedenle “EMDR her sorunda işe yarar” demek yerine, “TSSB için en güçlü biçimde incelenmiş seçeneklerden biridir; diğer sorunlarda kanıtın kapsamı ve kesinliği ayrıca değerlendirilmelidir” demek daha doğrudur. Bir kişinin terapi hedefi travma anısının ötesinde depresif çökkünlük, panik, ilişki çatışması, uyku sorunu, madde kullanımı veya bedensel bir hastalık içeriyorsa, değerlendirme bütün bu alanları birlikte ele almalıdır.

Karmaşık travma, dissosiyasyon ve tedavinin temposu

Birden fazla veya uzun süreli kişilerarası travma öyküsü, TSSB belirtilerine duygu düzenleme, benlik algısı ve ilişkilerde güçlüklerin eşlik etmesine yol açabilir. M-0127’de açıklanan C-PTSD ve karmaşık travma ayrımında olduğu gibi, travma öyküsü tek başına bir tanı değildir; kişinin bugünkü güvenliği, işlevselliği, bedensel ve ruhsal durumu ayrıca değerlendirilir.

Bu bağlamda EMDR için tek bir “önce yıllarca stabilizasyon” veya “hemen anıya gir” kuralı yoktur. Bazı kişiler hedef anı çalışmasına erken başlayabilir; bazılarında güvenlik, dissosiyatif kopukluklar, ağır uyku sorunları, devam eden tehdit veya yoğun yaşam koşulları nedeniyle hazırlık ve tempo daha fazla zaman alabilir. Buradaki amaç kişiyi dışlamak değil, çalışmanın kişinin taşıyabileceği bir hızda ve seçim hakkı korunarak yürütülmesidir. Karmaşık travma ve C-PTSD yazısında bu tempo ve değerlendirme soruları daha geniş bir bağlamda ele alınır.

Dissosiyatif yaşantılar, psikoz belirtileri, madde kullanımı, nörolojik veya tıbbi durumlar gibi alanlar varsa bunların hepsi klinik değerlendirmede görünür olmalıdır. Bunlardan söz etmek, EMDR’nin otomatik olarak uygun olmadığı anlamına gelmez; yöntemin ve genel bakım planının kişinin ihtiyaçlarına göre uyarlanması gerektiğini gösterir. Ağır veya yeni bir fiziksel belirti ortaya çıktığında, bunu “travma bedende kaldı” açıklamasıyla geçiştirmek yerine gerekli tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Bir EMDR görüşmesine hazırlanırken hangi sorular sorulabilir?

Bir yöntemi seçmeden önce kişinin merak ettiği noktaları açıkça sorması, terapötik iş birliğinin bir parçasıdır. Aşağıdaki sorular bir öz-test veya uygunluk cetveli değildir; ilk görüşmede karşılıklı beklentileri netleştirmeye yarayabilir:

  • Bu yöntemle ilgili eğitim ve süpervizyonunuz nasıl? TSSB ve karmaşık travma görünümleriyle çalışma deneyiminiz hangi alanlarda?
  • Hazırlık aşamasında güvenlik, durdurma işareti ve seanslar arasında zorlanma artarsa izlenecek yol nasıl konuşuluyor?
  • Göz hareketleri benim için uygun olmazsa ses veya ritmik dokunuş gibi başka çift yönlü uyarım seçenekleri var mı?
  • Hangi hedefi, hangi sırayla ve ne kadar ayrıntıyla çalışacağımıza nasıl karar veriyoruz? Bir anıyı anlatmak istemediğimde seçim hakkım nasıl korunuyor?
  • İlerlemeyi yalnızca anıdaki sıkıntıyla mı, yoksa uyku, kaçınma, ilişkiler ve günlük işlev gibi alanlarla birlikte mi değerlendireceğiz?
  • Devam eden bir tehdit, başka bir sağlık sorunu veya kullandığım tedaviler varsa bunlar planın neresinde ele alınacak?
  • Görüşme çevrim içiyse bulunduğum yerde mahremiyet, internet kesintisi ve acil durumda ulaşılacak yerel destek nasıl planlanıyor?

Yanıtların açık olması ve kişinin sorularının “direnç” veya “tedaviye inanmama” diye küçümsenmemesi önemlidir. Terapist, EMDR’yi tek seçenek veya herkes için aynı sonucu veren bir işlem gibi sunmak yerine, alternatifleri ve kanıt sınırlarını anlatabilmelidir.

EMDR sırasında zorlanmak ne anlama gelir?

Travmatik malzemeye odaklanmak geçici bir duygusal veya bedensel rahatsızlık yaratabilir. VA National Center for PTSD, seans sırasında zorlanmanın mümkün olduğunu ve terapistin kişiye süreci açıklaması, hazırlaması ve gerektiğinde ara vermesine yardımcı olması gerektiğini belirtir (VA National Center for PTSD, EMDR for PTSD). Zorlanma yaşanması otomatik olarak yöntemin işe yaradığını; hiç zorlanmamak da yöntemin başarısız olduğunu göstermez.

Kişi seans sırasında durmak, hızın azaltılmasını istemek, kullanılan uyarıcıyı değiştirmek veya hedefi yeniden değerlendirmek isteyebilir. Terapötik süreçte bu isteklerin konuşulabilir olması, yöntemin teknik adımlarından daha geniş bir güvenlik ve rıza çerçevesinin bulunduğunu gösterir. Terapi sonrasında belirgin ve kalıcı bir kötüleşme, günlük işlevde keskin düşüş, güvenli kalamama veya yeni bir acil belirti ortaya çıkarsa, bir sonraki seansı beklemeden terapistle ve gerekli sağlık hizmetleriyle iletişim kurulmalıdır.

Sık sorulan sorular

EMDR’de göz hareketleri zorunlu mudur?

Göz hareketleri en sık kullanılan çift yönlü uyarımdır; ancak NICE ve APA, uygun olduğunda ses veya dokunuş gibi seçeneklerin de kullanılabileceğini belirtir. Uyarıcının biçimi, yöntemin bütün protokolünden ayrı düşünülemez ve kişinin duyusal özellikleriyle klinik değerlendirmeye göre seçilir. Evde kendi kendine göz hareketi yapmak, EMDR seansı yerine geçmez.

EMDR anıları siler mi veya kişiye yaşadıklarını unutturur mu?

Hayır. Amaç geçmişte olanı yok etmek değil, anının bugün hâlâ yoğun bir tehdit gibi yaşanmasını azaltmak ve kişinin olayla ilgili anlamını daha esnek biçimde ele alabilmesidir. Anı kalabilir; değişmesi beklenen, anının tetiklediği sıkıntı, beden alarmı veya kişinin kendisi hakkındaki katı inançları olabilir. Bunun düzeyi ve biçimi kişiden kişiye değişir.

EMDR kaç seans sürer?

Tek bir kişi için önceden kesin seans sayısı vermek doğru değildir. NICE yetişkin TSSB’sinde EMDR’nin çoğu çalışmada yaklaşık 8–12 seanslık bir çerçevede sunulduğunu, birden fazla travma varsa daha fazla seans gerekebileceğini belirtir; bu, kişisel sonuç veya süre garantisi değildir. Hedeflerin sayısı, travmaların niteliği, güncel güvenlik, eşlik eden güçlükler ve kişinin tedaviye verdiği yanıt planı etkiler.

EMDR hipnoz mudur?

EMDR hipnozla aynı yöntem değildir. Kişi seans boyunca ne yaptığının farkındadır, terapistle konuşabilir ve süreci durdurabilir. EMDR’de dikkat bir anı veya düşünceyle birlikte dış bir uyarana yönlendirilir; bu, bilincin kapandığı veya kişinin kontrolünü kaybettiği anlamına gelmez.

EMDR çevrim içi yapılabilir mi?

Çevrim içi terapi için mahremiyet, güvenli bir oda, kesinti durumunda plan ve acil durumda kişinin bulunduğu yerdeki yardım kaynaklarına erişim gerekir. EMDR’nin çevrim içi uygulanmasına dair uygulamalar ve kanıtlar farklı protokollere göre değişebilir. Kişisel uygunluk, teknik güvenlik ve acil durum planı bir uzmanla ayrıca değerlendirilmelidir; internet üzerinden izlenen bir video veya uygulama, terapistin yerine geçmez.

EMDR depresyon veya kaygıyı da tedavi eder mi?

EMDR bu alanlarda araştırılmış olsa da TSSB için oluşan kanıtı depresyon, kaygı veya başka bir soruna otomatik olarak taşımak mümkün değildir. Başvuru nedeni birden fazla alanı içeriyorsa, değerlendirme belirtilerin ne zaman başladığını, işlevselliği, bedensel durumu ve kişinin hedeflerini birlikte ele almalıdır. “Her şeye iyi gelen” bir yöntem iddiası bilimsel bir açıklama değildir.

Ne zaman acil destek gerekir?

EMDR planlı bir psikoterapidir; acil kriz hizmeti değildir. Kişinin kendine veya bir başkasına yakın zarar verme riski varsa, devam eden şiddet veya tehdit sürüyorsa, ağır yönelim bozukluğu ya da güvenli kalamama yaşanıyorsa acil destek gerekir. Yeni başlayan göğüs ağrısı, bayılma, ciddi nefes darlığı veya başka ağır fiziksel belirtiler de yalnızca travma tepkisi kabul edilmemelidir. Türkiye’de hayati tehlike veya acil güvenlik riski için 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir; kişi mümkünse yalnız bırakılmamalı ve en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

İlgili yazılar

Bu konunun farklı boyutlarını görmek için Psikolojik Travma Nedir? Zorlayıcı Yaşantı ile Travmatik Etki Arasındaki Fark, Karmaşık Travma Sonrası Stres Bozukluğu (C-PTSD) Nedir? Travma, İlişkiler ve Kendilik ve Travma Tetikleyicileri ve Travma Sonrası Stres Tepkileri Nasıl Anlaşılabilir? yazılarına da bakabilirsiniz.

Sonuç: EMDR’yi bir teknik değil, kanıtı ve sınırları olan bir süreç olarak düşünmek

EMDR, özellikle TSSB için kılavuzlarda yer alan ve çeşitli randomize çalışmalarla incelenmiş travma odaklı bir psikoterapi seçeneğidir. Onu yalnızca göz hareketlerine indirmek, hazırlık, güvenlik, hedef belirleme ve kapanış adımlarını görünmez kılar. Öte yandan EMDR’nin diğer tüm terapilerden üstün, her sorunu çözen veya anıları silen bir yöntem olduğunu söylemek de mevcut kanıtı aşar.

En dengeli çerçeve şudur: Kişinin yaşantısı, güncel güvenliği, tercihleri, eşlik eden güçlükleri ve terapistin yetkinliği birlikte değerlendirilir; EMDR, travma odaklı diğer seçeneklerle aynı karar sürecinde ele alınır. Yöntemin bilimsel niteliği, büyük vaatlerden değil, hangi sorunda ne kadar araştırıldığına, belirsizliklerin açıkça paylaşılmasına ve kişinin seçim hakkının korunmasına dayanır.

Bilgilendirme notu: Bu yazı EMDR ve TSSB hakkında genel psikoeğitim sunar; kişisel tanı, uygunluk kararı, tıbbi değerlendirme veya tedavi planı yerine geçmez. Travma sonrası belirtiler ve tedavi yanıtı kişiden kişiye değişebilir. Kendinize veya bir başkasına zarar verme riski, devam eden tehdit veya tıbbi acil durum varsa Türkiye’de 112’yi arayın ya da en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurun.

Kaynakça